هشدار ترکی الفیصل به کشورهای خلیج فارس

شاهزاده ترکی الفیصل، رئیس هیئت مدیره مرکز تحقیقات و مطالعات اسلامی ملک فیصل، در سخنرانی خود با عنوان «چالش‌های امروز برای پایه‌های آینده» که در مرکز فرهنگ و تحقیقات ابراهیم بن محمد آل خلیفه در بحرین برگزار شد، به دو بحران عمده‌ای اشاره کرد که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (CCG) را در آینده نزدیک تهدید می‌کنند: تغییرات جمعیتی سریع و تأثیرات هوش مصنوعی بر بازار کار و امنیت ملی.

وی با تأکید بر این که جنگ‌ها و درگیری‌های منطقه‌ای تنها تهدیدهای آشکار نیستند، به چالش‌های پنهانی اشاره کرد که ممکن است بر ثبات اجتماعی و توسعه اقتصادی این کشورها تأثیر بیشتری داشته باشند. شاهزاده الفیصل تغییرات جمعیتی را نخستین این چالش‌ها معرفی کرد و به داده‌های بانک جهانی برای سال ۲۰۲۴ اشاره کرد که نشان می‌دهد نرخ باروری در کشورهای خلیج فارس به زیر سطح جایگزینی جمعیت (۲.۱ فرزند به ازای هر زن) رسیده است.

بر اساس این داده‌ها، عمان با نرخ ۲.۵ فرزند به ازای هر زن بالاترین نرخ باروری را در منطقه دارد، در حالی که امارات متحده عربی با ۱.۲ فرزند در پایین‌ترین جایگاه قرار دارد. شاهزاده الفیصل تأکید کرد که این کاهش نرخ باروری همراه با افزایش امید به زندگی و بهبود مراقبت‌های بهداشتی، جوامع خلیج فارس را در آینده‌ای نزدیک با افزایش نسبت افراد مسن و کاهش جمعیت فعال روبرو خواهد کرد.

وی همچنین به تفاوت بین تغییرات جمعیتی در میان شهروندان و کل جمعیت اشاره کرد و تأکید کرد که اقتصادهای خلیج فارس به دلیل وابستگی به نیروی کار خارجی، باید این تفاوت‌ها را در برنامه‌ریزی‌های آینده در نظر بگیرند. شاهزاده الفیصل گفت: «پیش‌بینی آینده مستلزم درک دقیق این تفاوت‌ها است، نه اینکه منطقه را به عنوان یک بلوک جمعیتی همگن در نظر بگیریم.»

چالش دومی که شاهزاده الفیصل به آن پرداخت، تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار و امنیت ملی بود. وی هوش مصنوعی را یکی از بزرگترین تحولات فناوری در تاریخ بشر توصیف کرد و به فرصت‌های اقتصادی آن اشاره کرد، اما در عین حال به خطرات جدی این فناوری برای بازارهای کار هشدار داد.

بر اساس تخمین‌های صندوق بین‌المللی پول، حدود ۴۰ درصد از مشاغل جهانی در برابر تأثیر هوش مصنوعی آسیب‌پذیر هستند، در حالی که سازمان بین‌المللی کار نیز هشدار داده است که بخش بزرگی از فارغ‌التحصیلان اخیر در مشاغل دفتری و اداری مشغول به کار هستند که تحت تأثیر این فناوری قرار خواهند گرفت. شاهزاده الفیصل گفت که این موضوع اقتصادهای خلیج فارس را با یک معادله ظریف روبرو می‌کند: بهره‌وری بیشتر از فناوری در حالی که فرصت‌های شغلی برای نسل‌های آینده حفظ شود.

وی همچنین به خطرات امنیتی هوش مصنوعی، به ویژه در زمینه کاربردهای نظامی آن توسط گروه‌های مسلح غیر دولتی اشاره کرد. شاهزاده الفیصل گفت که این گروه‌ها می‌توانند از فناوری‌های پیشرفته برای توسعه پهپادها و قابلیت‌های رزمی کم‌هزینه استفاده کنند و این امر می‌تواند شکاف‌های امنیتی جدیدی ایجاد کند و وابستگی‌های استراتژیک به نهادهای خارجی را افزایش دهد.

شاهزاده الفیصل در پایان سخنرانی خود تأکید کرد که توسعه قابلیت‌های ملی و منطقه‌ای در طراحی، بهره‌برداری و ایمن‌سازی سیستم‌های هوشمند، ضروری است و این امر باید به عنوان یک اولویت استراتژیک در نظر گرفته شود.

منبع: دنیای اقتصاد