تابستان سوزان تولیدکنندگان

شاخص قیمت تولیدکننده در تابستان ۱۴۰۵ به رکورد تاریخی رسید و تورم نقطه‌به‌نقطه در بخش صنعت به ۱۴۷ درصد، معدن به ۱۰۸ درصد و خودرو به ۱۱۱ درصد افزایش یافت. بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت تولیدکننده صنعت در این فصل به ۷۷۴.۷ واحد رسید که نسبت به تابستان سال گذشته ۱۴۷.۳ درصد رشد داشته است. این رقم نشان می‌دهد که قیمت محصولات صنعتی در مقایسه با سال گذشته به‌طور متوسط بیش از دو برابر شده است.

تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که اگرچه تورم فصلی صنعت از ۳۶.۲ درصد در بهار به ۲۸ درصد در تابستان کاهش یافته، اما تورم نقطه‌به‌نقطه و سالانه به ترتیب ۳۸.۳ و ۲۶.۴ درصد افزایش داشته است. این تفاوت نشان‌دهنده این واقعیت است که اگرچه سرعت افزایش قیمت‌ها در فصل تابستان کاهش یافته، اما سطح قیمت‌ها همچنان در مقایسه با سال گذشته در حال رشد است.

بررسی اجزای شاخص قیمت تولیدکننده نشان می‌دهد که افزایش قیمت‌ها در تمام رشته‌های صنعتی یکسان نبوده است. گروه ساخت کک و فرآورده‌های حاصل از پالایش نفت با تورم فصلی ۸۰.۲ درصدی بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده است. این گروه با ضریب اهمیت ۲۱.۳۷ درصدی بیشترین وزن را در محاسبه شاخص کل صنعت دارد. در مقابل، گروه ساخت انواع آشامیدنی‌ها با تورم فصلی ۱۰.۸ درصدی کمترین افزایش قیمت را ثبت کرده است.

تورم نقطه‌به‌نقطه در تابستان گذشته در بخش صنعت به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده است. در بازه زمانی از سال ۱۳۹۰ تا تابستان ۱۴۰۵، تورم نقطه‌ای صنعت عموماً در محدوده ۵۰ تا ۶۰ درصد نوسان داشته است، اما نرخ تابستان امسال بیش از دو برابر این سقف بوده است. حتی گروه محصولات کانی غیرفلزی که کمترین تورم نقطه‌به‌نقطه را در تابستان ثبت کرده، با نرخ ۸۴ درصدی از سقف تاریخی عبور کرده است.

آریا صادق‌نیت حقیقی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران، در گفت‌وگو با دنیای اقتصاد اعلام کرد که مواد اولیه و انرژی در ماه‌های اخیر بیشترین سهم را در افزایش هزینه تولید داشته‌اند. او با اشاره به افزایش هزینه انرژی و مواد اولیه، تأکید کرد که این افزایش‌ها به مشکلات لجستیک و حمل‌ونقل بازمی‌گردد. زمان تامین مواد اولیه و قطعات که پیش‌تر حداکثر یک ماه طول می‌کشید، اکنون به ۲ تا ۳ ماه رسیده است. این تاخیر علاوه بر افزایش هزینه حمل‌ونقل، سرمایه در گردش بنگاه‌ها را نیز برای مدت طولانی‌تری درگیر می‌کند.

رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران با اشاره به افزایش نرخ ارز و محدودیت‌های انرژی، گفت: انتقال افزایش هزینه‌های تولید به قیمت نهایی محصولات به شرایط بازار بستگی دارد. در وضعیت فعلی، رکود اجازه نمی‌دهد تولیدکنندگان تمام افزایش هزینه‌های خود را در قیمت فروش جبران کنند. بسیاری از واحدهای تولیدی با ظرفیت کامل فعالیت نمی‌کنند و همین موضوع هزینه تمام‌شده محصولات را بالا می‌برد.

در بخش معدن، تورم نقطه‌به‌نقطه به ۱۰۸ درصد رسیده است. افزایش قیمت جهانی، محدودیت انرژی و اختلالات تجاری از عوامل اصلی این رشد هستند. در صنعت خودرو نیز تورم تولیدکننده در مقایسه با تابستان سال گذشته بیش از سه برابر شده است. جهش قیمت نهاده‌ها، آسیب به زیرساخت صنایع بالادستی، رشد نرخ ارز و قیمت‌گذاری دستوری، هزینه تولید را افزایش داده و صرفه اقتصادی افزایش تیراژ را با تردید مواجه کرده است.

کارشناسان معتقدند تداوم این شرایط می‌تواند ضمن محدود کردن توان تولید و سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها، فشار بیشتری بر قیمت کالاها و قدرت خرید مصرف‌کنندگان وارد کند. در پاییز نیز پیش‌بینی می‌شود شیب افزایش قیمت‌ها نسبت به تابستان ملایم‌تر باشد، اما نگرانی اصلی صنعت به محدودیت گاز و برق بازمی‌گردد. با وجود هشدارهای داده شده، هنوز برنامه مشخصی برای اعمال خاموشی‌ها اعلام نشده است.

در بخش خودرو، تورم تولیدکننده به ۱۱۱ درصد رسیده است. این افزایش به دلیل جهش قیمت نهاده‌ها، آسیب به زیرساخت صنایع بالادستی، رشد نرخ ارز و قیمت‌گذاری دستوری رخ داده است. کارشناسان معتقدند این شرایط می‌تواند بر تولید و سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها تأثیر منفی بگذارد و فشار بیشتری بر قیمت کالاها وارد کند.

منبع: دنیای اقتصاد